Baterie, żarówki i świetlówki: gdzie je oddać po porządkach w domu

Zużyte baterie oddajesz do pojemnika w sklepie, który sprzedaje baterie, albo do PSZOK. Świetlówki i żarówki LED to elektrośmieci: przyjmie je PSZOK, a sklep z oświetleniem przy zakupie nowej sztuki tego samego rodzaju. Zwykłej żarówki z żarnikiem ustawa o elektroodpadach nie obejmuje, więc zwykle trafia do odpadów zmieszanych, choć szczegóły zależą od gminy. Niżej rozpisujemy, co gdzie zanieść i jak to bezpiecznie przechować do tego czasu.

Szuflada pełna baterii i żarówek: co tam właściwie leży

Przy opróżnianiu mieszkania po kilkudziesięciu latach prawie zawsze trafiamy na tę samą szufladę w kuchni albo pudełko w przedpokoju. Paluszki z pilotów, płaskie baterie z zegarków, akumulatorek ze starego telefonu, dwie świetlówki zawinięte w gazetę, jakaś żarówka, o której nikt nie pamięta, czy jest spalona. Wygląda to na drobiazg, ale każda z tych rzeczy podlega trochę innym zasadom.

Najprościej rozłożyć wszystko na stole i podzielić na kilka kupek. Baterie i małe akumulatory to jedna grupa. Świetlówki i żarówki LED to druga, bo prawo traktuje je jak sprzęt elektryczny. Tradycyjne żarówki z żarnikiem to trzecia, osobna sprawa. Akumulator samochodowy, jeśli leży w piwnicy albo w garażu, idzie zupełnie inną drogą.

Zanim cokolwiek wyrzucisz, sprawdź, co jeszcze działa. Żarówki i świetlówki bez śladów przepalenia wkręć na chwilę do sprawnej lampy, a baterie przyłóż do prostego testera albo włóż do pilota. Często połowa zawartości szuflady to nowe zapasy kupione na promocji i schowane w złym miejscu. Sprawne sztuki odłóż do szafki, zużyte do osobnego kartonu podpisanego markerem, żeby nikt ich potem z powrotem nie wymieszał.

Zużyte baterie oddasz przy kasie, nie trzeba jechać do PSZOK

Ustawa o bateriach i akumulatorach nakłada obowiązek przyjmowania zużytych baterii przenośnych na sprzedawców detalicznych, którzy mają w ofercie baterie, a ich powierzchnia handlowa przekracza 25 metrów kwadratowych. Sklep wystawia pojemnik i nie może brać pieniędzy za przyjęcie baterii. Nie musisz niczego kupować. W praktyce chodzi o supermarkety, drogerie, sklepy z elektroniką i markety budowlane, czyli miejsca, przez które i tak przechodzisz w tygodniu.

Sprzedawca musi też powiesić w widocznym miejscu informację o tym, jak oddać zużyte baterie. Jeśli pojemnika nie widać, zapytaj przy kasie, często stoi przy wyjściu albo przy punkcie obsługi klienta. Drugą drogą jest PSZOK. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wymienia zużyte baterie i akumulatory wśród odpadów, które punkt selektywnego zbierania musi przyjmować od mieszkańców.

Pojemniki na baterie stoją też często w szkołach, urzędach i siedzibach spółdzielni. To jednak nie wynika z jednego przepisu, tylko z akcji lokalnych, więc listę takich miejsc sprawdź w swojej gminie albo u zarządcy budynku. W Katowicach, Sosnowcu czy Chorzowie informacje o odpadach niebezpiecznych miasta publikują na stronach poświęconych gospodarce odpadami.

Akumulator z samochodu albo z wkrętarki to inna procedura

Akumulator z wkrętarki, odkurzacza ręcznego czy starego laptopa to w świetle przepisów akumulator przenośny, więc trafia tam, gdzie zwykłe baterie: do pojemnika w sklepie albo do PSZOK. Jeśli jest spuchnięty, pęknięty albo wycieka, nie wrzucaj go do sklepowego pojemnika. Zanieś do PSZOK i powiedz obsłudze, w jakim jest stanie. Uszkodzone ogniwa litowe potrafią się nagrzać i zapalić.

Akumulator samochodowy kwasowo-ołowiowy ma osobne zasady. Kupując nowy, oddajesz stary w sklepie. Gdy przy zakupie nie przyniesiesz zużytego, sprzedawca pobiera opłatę depozytową, a potem ma 30 dni od jej pobrania na przyjęcie zużytego akumulatora i zwrot tej opłaty. Stary akumulator, który od lat stoi w garażu bez związku z żadnym zakupem, odwieź do PSZOK. Trzymaj go w pionie, bo w środku jest kwas.

Osobną grupą są akumulatory z rowerów elektrycznych i hulajnóg. Są duże i ciężkie, a sklepowy pojemnik na paluszki ich nie pomieści. Zapytaj w sklepie rowerowym, który sprzedaje takie baterie, czy przyjmie zużytą, albo zadzwoń do PSZOK przed przyjazdem. Zasady dla tej grupy porządkuje nowe unijne rozporządzenie bateryjne, więc szczegóły mogą się zmieniać i lepiej je potwierdzić na miejscu niż wieźć akumulator na próżno.

Żarówka z żarnikiem, LED i świetlówka to trzy różne odpady

Tu najwięcej osób się myli. Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym wprost wyłącza ze swojego zakresu żarówki żarnikowe, czyli te klasyczne, z cienkim drucikiem w środku. Nie są elektroodpadem. Większość gmin każe je wyrzucać do odpadów zmieszanych, a nie do pojemnika na szkło, bo szkło żarówki nie nadaje się do zwykłego recyklingu szklanego. Zasady segregacji ustala jednak gmina, więc sprawdź w swojej gminie, zanim wrzucisz.

Żarówki LED i wszystkie świetlówki, zarówno długie rury z garażu, jak i kompaktowe energooszczędne z gwintem, są zużytym sprzętem elektrycznym. Do kosza nie mogą trafić, ustawa zakazuje umieszczania zużytego sprzętu razem z innymi odpadami. Świetlówki mają dodatkowo w środku niewielką ilość rtęci, dlatego obchodź się z nimi tak, żeby nie pękły po drodze.

Coraz częściej trafiamy też na lampy, w których diody są wbudowane na stałe i nie ma czego wykręcić: plafony łazienkowe, listwy pod szafki kuchenne, taśmy LED przyklejone do mebli. Takiej lampy nie rozbierasz na części. Cała jest zużytym sprzętem elektrycznym i jedzie tak samo jak toster czy suszarka do włosów, do PSZOK albo razem z innym sprzętem odbieranym z mieszkania.

• Świetlówkę liniową wkładaj z powrotem do tekturowego opakowania albo owiń kilkoma warstwami gazety.
• Kompaktowe świetlówki i żarówki LED zbieraj w kartonie, a nie luzem w worku.
• Nie przyklejaj taśmy bezpośrednio do szkła świetlówki, owiń najpierw papierem.
• Nie zostawiaj świetlówek obok kontenera ani przy altanie śmietnikowej.

Co zabieramy przy opróżnianiu, a co odkładamy na bok

Opróżnianie mieszkań i piwnic wygląda u nas tak, że baterie, akumulatory, świetlówki i luźne żarówki trafiają osobno do jednego kartonu, który zostaje u właściciela. Nie wieziemy ich razem z meblami, bo trafiają do innego odbiorcy niż reszta ładunku. Zanieść je do sklepu albo do PSZOK to zwykle jedna wizyta, a karton z drobiazgami mieści się w każdym bagażniku.

Wszystko inne zabieramy. Lampy stojące, żyrandole i kinkiety jadą razem z resztą sprzętu, tylko bez wkręconych świetlówek. Pralki, lodówki, telewizory i drobne AGD obsługuje nasz odbiór RTV i AGD, a meble, kartony, stare zabawki czy dywany załatwia wywóz gratów. Jeśli porządkujesz dom po rodzicach albo przed sprzedażą i nie wiesz, od czego zacząć, zadzwoń pod 573 583 195. Powiedz, ile jest pokoi i piwnic, a ustalimy termin i zakres pracy.

Świetlówka pękła w mieszkaniu: co zrobić od razu

Stłuczona świetlówka to nie powód do paniki, ale też nie coś, co zamiata się na szufelkę i wysypuje do kosza. Najpierw otwórz okno i wyjdź z pokoju na kilkanaście minut, wyprowadź dzieci i zwierzęta. Wyłącz klimatyzację albo wentylator nawiewny, jeśli działa. Rtęć z jednej świetlówki to niewielka ilość, ale lepiej, żeby opary uleciały, zanim zaczniesz sprzątać.

Odłamki zbierz sztywną kartką albo kawałkiem tektury, drobne kawałeczki i proszek podnieś szeroką taśmą klejącą. Nie używaj odkurzacza, bo rozpyli resztki po całym mieszkaniu. Wszystko, łącznie z taśmą i tekturą, włóż do słoika z zakrętką albo do szczelnego woreczka, podpisz i zawieź do PSZOK. Ręce umyj, a pokój wietrz jeszcze przez jakiś czas.

Jak przechować zużyte baterie, zanim trafią do pojemnika

Baterie zbierane w domu przez kilka miesięcy to normalna sprawa, tylko trzymaj je z głową. Najlepiej sprawdza się kartonik albo plastikowy pojemnik z pokrywką, odstawiony w suche miejsce z dala od kaloryfera i od dzieci. Baterie guzikowe są małe i łatwe do połknięcia, więc nie zostawiaj ich na blacie ani w miseczce na drobne.

Akumulatory litowe i baterie 9 V zabezpiecz, zaklejając styki kawałkiem taśmy izolacyjnej. Luźne baterie w metalowej puszce albo w szufladzie razem z kluczami i spinaczami mogą się zewrzeć i nagrzać. Gdy pojemnik się zapełni, zabierz go przy okazji zakupów. Raz na kwartał to dobry rytm, ale ważniejsze, żeby karton nie wylądował ostatecznie w zwykłym worku na śmieci.

Przy wyprowadzce albo dużych porządkach przejrzyj też rzeczy, w których baterie siedzą od lat: piloty, wagi łazienkowe, zabawki, czujniki dymu, latarki w garażu. Wyjmij baterie, zanim sprzęt pójdzie na wywóz. Zabawka czy pilot jadą jako elektrośmieci, a baterie z nich do sklepowego pojemnika. Przy okazji często okazuje się, że któraś bateria już wyciekła i trzeba ją zebrać przez rękawiczkę.