Wywóz AGD i RTV: co mówią przepisy i gdzie oddać stary sprzęt

Zużytego AGD i RTV nie wolno wrzucać do kontenera ani zostawiać obok śmietnika: ustawa każe przekazać go do punktu zbierania, a za wyrzucenie razem z innymi odpadami grozi grzywna. Za darmo odbierze go sklep, w którym kupujesz nowy sprzęt tego samego rodzaju, także kurier przy dostawie do domu, a drobiazgi przyjmie duży market bez żadnych zakupów. Zostaje jeszcze PSZOK. Lodówka i telewizor kineskopowy muszą trafić tam w całości, bez wymontowanych części.

Pralka przy śmietniku to wykroczenie, nie prezent dla zbieraczy

Podstawą jest ustawa z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (obecnie tekst jednolity w Dz.U. z 2024 r. poz. 573). Jej art. 34 brzmi krótko: zakazuje się umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami. Art. 36 dokłada obowiązek po stronie właściciela. Kto ma w domu zepsutą mikrofalówkę, ma ją przekazać podmiotowi, który zbiera zużyty sprzęt, a nie po prostu się jej pozbyć.

Za złamanie obu przepisów ustawa przewiduje karę grzywny (art. 95 i 96), a sprawy rozpatruje się w trybie kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W praktyce kończy się to zwykle mandatem od straży miejskiej, kiedy ktoś z administracji albo sąsiad zgłosi pralkę stojącą od tygodnia pod altaną śmietnikową. Wysokość kary zależy od organu i okoliczności, dlatego nie podajemy tu żadnych widełek.

Na osiedlach w Katowicach, Sosnowcu czy Bytomiu wciąż widać ten sam obrazek: lodówka wystawiona przy kontenerach z nadzieją, że ktoś ją zabierze. Zabiera ją ktoś, kto wycina sprężarkę i miedziane rurki, a resztę zostawia. Wtedy z obudowy uchodzi czynnik chłodniczy, a spółdzielnia płaci za wywiezienie skorupy. Rachunek i tak wraca do mieszkańców.

Kupujesz nową pralkę? Sklep musi zabrać starą za darmo

Art. 37 ust. 1 ustawy nakłada na sprzedawcę obowiązek nieodpłatnego odbioru zużytego sprzętu z gospodarstwa domowego w punkcie sprzedaży, jeśli stary sprzęt jest tego samego rodzaju i pełnił te same funkcje co kupowany. Zasada jeden za jeden: kupujesz pralkę, oddajesz pralkę. Za oddanie starego telewizora przy zakupie odkurzacza sklep już nie odpowiada.

Ważniejszy dla większości ludzi jest ust. 2. Sprzedawca, który dowozi nowy sprzęt do domu, ma odebrać stary w miejscu dostawy, też bez opłaty i na tej samej zasadzie tego samego rodzaju. To dotyczy również zakupów przez internet. Ustawa każe sklepom informować o tym obowiązku w punkcie sprzedaży, a przy sprzedaży na odległość na stronie internetowej albo w komunikacie dla klienta.

Z doświadczenia przy wywozach: zgłoś chęć oddania starego sprzętu już przy składaniu zamówienia, nie w chwili, gdy kurier stoi w drzwiach. Kierowca dostaje wtedy informację, że ma zabrać drugi egzemplarz, i ma na niego miejsce w aucie. Stara pralka powinna być odłączona od wody i prądu, a lodówka rozmrożona i pusta. Przepis mówi o odbiorze w miejscu dostawy, a to, czy kurier zniesie sprzęt z czwartego piętra bez windy, ustalasz już ze sklepem.

Czajnik, suszarka, ładowarka: duży market weźmie je bez paragonu

Drobny sprzęt ma osobną ścieżkę. Art. 37 ust. 3 obejmuje sklepy, w których sprzedaży sprzętu dla gospodarstw domowych poświęcono co najmniej 400 m² powierzchni. Taki sklep musi bezpłatnie przyjąć, w samym punkcie albo w jego bezpośredniej bliskości, zużyty sprzęt, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm. Nie musisz niczego kupować. W praktyce to pojemniki przy wejściu do marketów elektronicznych i dużych hipermarketów.

Trzecie miejsce, o którym mało kto pamięta, to serwis. Zgodnie z art. 40 punkt serwisowy ma nieodpłatnie przyjąć sprzęt, którego naprawa okazała się technicznie niemożliwa albo który właściciel uznał za niewart naprawy. Jeśli więc zmywarka i tak pojechała do serwisu, nie musisz jej odbierać z powrotem tylko po to, żeby szukać dla niej punktu zbiórki.

Gdzie oddać elektrośmieci, gdy sklep odpada: PSZOK i zbiórki

Każda gmina prowadzi punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czyli PSZOK, i elektroodpady są tam jedną ze stałych frakcji. Mieszkańcy zwykle oddają je bez opłaty, bo opłata za śmieci obejmuje już ten odbiór. Godziny otwarcia, wymagane dokumenty (czasem dowód osobisty albo potwierdzenie, że płacisz opłatę śmieciową w danej gminie) i limity ilości ustala każda gmina osobno. Sprawdź to na stronie urzędu albo operatora, zanim wsadzisz pralkę do bagażnika.

Art. 42 ustawy mówi, że zbierający zużyty sprzęt ma obowiązek przyjąć sprzęt z gospodarstw domowych co najmniej nieodpłatnie. Część miast organizuje też objazdowe zbiórki elektrośmieci w wyznaczonych miejscach na osiedlach. Harmonogramy publikują urzędy i operatorzy, a daty zmieniają się z roku na rok, więc szukaj aktualnego terminu u siebie, nie w zeszłorocznej ulotce.

Wystawki gabarytów to osobny temat. W wielu gminach elektroodpadów przy nich nie wolno wystawiać, choć meble tak. Zasady potrafią się różnić nawet między sąsiednimi gminami. Gdy nie masz pewności, załóż, że lodówka nie może stać obok kanapy przed blokiem.

Sprzęt na czwartym piętrze, a nowego nikt nie dowozi

Przepisy o sklepach zakładają, że kupujesz coś nowego. Tymczasem przy opróżnianiu mieszkania po rodzicach albo po lokatorze stara pralka, zamrażarka i dwa telewizory zostają bez następcy. Nikt ich nie dowiezie, więc nikt też ich nie odbierze. Samodzielny transport lodówki po klatce bez windy to robota dla dwóch osób i pasów nośnych, a zwykły samochód osobowy jej nie pomieści.

Wtedy wchodzi odbiór RTV i AGD: przyjeżdżamy, znosimy sprzęt i przewozimy go w całości do punktu, który zbiera elektroodpady. Najczęściej ludzie zamawiają u nas wywóz lodówki albo wywóz pralki z mieszkań bez windy, a zaraz po nich wywóz telewizora, zwłaszcza starych modeli kineskopowych, które ważą więcej, niż się wydaje. Zadzwoń pod 573 583 195 i powiedz, co stoi, na którym piętrze i czy jest winda. Cenę usłyszysz w trakcie rozmowy.

Jedna granica, o którą pytają nas przy kuchenkach: nie odłączamy gazu. Kuchenkę gazową od instalacji odłącza i zaślepia przewód osoba z uprawnieniami gazowymi, najlepiej z protokołem. Zabieramy kuchenkę już odłączoną. Pralkę i zmywarkę odłączymy sami od zaworu i odpływu, jeśli zawór jest sprawny i da się go zakręcić.

Lodówka bez sprężarki to kłopot, a nie złom do skupu

W obiegu chłodniczym lodówki i zamrażarki krąży czynnik chłodniczy, a w piance izolacyjnej starszych modeli siedzą gazy, które niszczą warstwę ozonową albo podgrzewają klimat. Dlatego ustawa wymaga, żeby zakład przetwarzający urządzenia chłodnicze miał instalacje do odzyskania tych gazów i ich zniszczenia. Przecięcie rurki w piwnicy kombinerkami wypuszcza czynnik do powietrza na zawsze.

Druga sprawa to kompletność. Art. 35 zakazuje zbierania niekompletnego zużytego sprzętu i części z niego wszystkim poza dużymi sklepami, zakładami przetwarzania, firmami odbierającymi odpady komunalne i PSZOK-ami. Skup złomu nie powinien więc wziąć od Ciebie wybebeszonej pralki ani samej sprężarki. Rozbieranie sprzętu na części do sprzedaży kończy się zwykle tym, że zostajesz z obudową, której nikt nie chce przyjąć.

Przed wywozem wystarczą trzy rzeczy. Lodówkę wyłącz dzień wcześniej i zostaw otwartą, żeby rozmarzła, a wodę z tacki zbierz ręcznikiem. Opróżnij szuflady i półki. Drzwi zaklej taśmą, żeby nie otworzyły się na schodach.

Kineskop, świetlówki i inne rzeczy, których nie wolno stłuc

Telewizor kineskopowy i stary monitor CRT to szklana bańka z próżnią w środku. Szkło kineskopu zawiera ołów, a od wewnątrz pokrywa je warstwa luminoforu. Stłuczony kineskop potrafi implodować i rozrzucić odłamki, a potem nie ma jak tego bezpiecznie zebrać z dywanu. Taki telewizor nosi się ekranem do siebie, w dwie osoby, bez kładzenia go na kineskopie.

Świetlówki kompaktowe i liniowe zawierają rtęć, więc też nie tłucz ich do worka. Pakuj je w oryginalne pudełka albo zawijaj w gazetę i oddawaj razem z elektroodpadami. Baterie i akumulatorki wyjmij z pilotów, zabawek i elektronarzędzi. Do ich oddania wystarczą pojemniki w sklepach, które sprzedają baterie.

Płaski telewizor jest lżejszy, ale matryca pęka od nacisku na środek ekranu. Zostaw go na nóżce albo owiń kocem i stawiaj pionowo. Żadnego z tych urządzeń nie rozkręcaj przed oddaniem, nawet jeśli w środku widać miedź i aluminium.