Przeterminowane leki, igły i stary termometr: gdzie je oddać

Przeterminowane i niepotrzebne leki zanosisz do apteki, która ma pojemnik na leki, albo do PSZOK w swojej gminie. Nie wyrzucasz ich do kosza ani do toalety. Igły i strzykawki z domowych zastrzyków też przyjmuje PSZOK, najlepiej zapakowane w twardy pojemnik. Kartoniki i ulotki idą do papieru, bo pojemnik w aptece jest na same leki. Poniżej opisujemy, jak to zrobić w praktyce, także wtedy, gdy porządkujesz apteczkę po kimś bliskim.

Apteka z pojemnikiem albo PSZOK: gdzie zanieść stare leki

Za zbiórkę przeterminowanych leków od mieszkańców odpowiada gmina, nie apteka. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wymienia przeterminowane leki wśród odpadów, które musi przyjmować punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czyli PSZOK. Pojemniki w aptekach to druga, wygodniejsza droga, ale działają na podstawie umowy między gminą a konkretną apteką. Dlatego nie każda apteka na Twojej ulicy taki pojemnik ma.

Listę aptek z pojemnikami gminy zwykle publikują na stronach o gospodarce odpadami albo w harmonogramie wywozu śmieci. W Katowicach, Sosnowcu, Bytomiu czy Rudzie Śląskiej szukaj jej w zakładce o odpadach niebezpiecznych, a jeśli nie znajdziesz, zadzwoń do urzędu miasta. Zanim pojedziesz, upewnij się, że lista jest aktualna, bo umowy z aptekami się zmieniają.

Gdy pojemnik w aptece jest pełny, nie zostawiaj torby obok niego. Powiedz o tym farmaceucie, a leki zabierz ze sobą i oddaj później albo w PSZOK. Zgłoszenie przepełnionego pojemnika do urzędu gminy też ma sens, bo to gmina zleca jego opróżnianie.

Dlaczego nie do toalety i nie do worka ze zmieszanymi

Tabletki wrzucone do kosza lądują razem z resztą odpadów zmieszanych, a substancje czynne z czasem przedostają się do odcieków, gleby i wody. Spuszczone w toalecie trafiają prosto do kanalizacji. Oczyszczalnie ścieków budowano do innych zadań i nie wszystkie substancje z leków da się w nich usunąć. Antybiotyki, hormony czy leki przeciwbólowe w wodzie to problem, o którym od lat piszą służby ochrony środowiska.

Druga sprawa jest bardziej przyziemna. Leki w zwykłym worku na śmieci może znaleźć dziecko, zwierzę albo ktoś, kto przegląda kontenery. Silne leki przeciwbólowe, nasenne czy uspokajające są niebezpieczne także po terminie ważności. Pojemnik w aptece i PSZOK zamykają tę drogę, bo odpady z nich jadą bezpośrednio do unieszkodliwienia.

Przy okazji przejrzyj daty. Termin ważności na opakowaniu oznaczony jest zwykle skrótem EXP, a na blistrze bywa wytłoczony w samej folii, przez co łatwo go przeoczyć. Syropy, krople do oczu i maści po otwarciu mają często krótszy termin niż ten nadrukowany, a ulotka mówi, ile dni wolno ich używać. Wszystko, czego daty nie da się odczytać, traktuj jak przeterminowane i odłóż do oddania.

Co wrzucić do pojemnika w aptece, a co oddzielić wcześniej

Pojemnik na leki ma ograniczoną pojemność i służy do leków, nie do opakowań. Zanim wyjdziesz z domu, przejrzyj apteczkę przy stole i rozdziel wszystko na dwie kupki. Jedna to same leki, druga to papier i plastik, które możesz posegregować w domu. Torba zrobi się wtedy kilka razy mniejsza, a pojemnik w aptece nie zapcha się po jednej wizycie.

U nas pytanie o leki pada przy prawie każdym zleceniu, bo opróżnianie mieszkań zaczynamy zwykle od kuchni i łazienki, a tam stoją apteczki. Często jest ich kilka: szafka nad zlewem, pudełko w szufladzie nocnej, reklamówka na pawlaczu. Zbierz je wszystkie w jednym miejscu, zanim zaczniesz sortować, bo inaczej któraś zostanie w meblu jadącym na wywóz.

Na wizytę w aptece spakuj leki do zwykłej reklamówki albo pudełka po butach, a szklane butelki z syropami owiń ręcznikiem papierowym, żeby się nie stłukły. W aptece nie musisz nikomu tłumaczyć, co oddajesz ani skąd to masz. Wrzucasz zawartość do pojemnika, a torbę zabierasz z powrotem albo wyrzucasz do plastiku.

• Tabletki i kapsułki zostaw w blistrach, nie wyciskaj ich do jednego woreczka.
• Syropy, krople i płyny wrzucaj w zakręconych butelkach, bez wylewania zawartości.
• Maści i kremy lecznicze oddawaj w tubkach, tak jak są.
• Kartonowe pudełka i ulotki wrzuć do pojemnika na papier.
• Puste blistry i puste plastikowe butelki zostaw do segregacji według zasad gminy.
• Szklane fiolki i ampułki z resztkami leku traktuj jak leki, puste według zasad gminy.

Igły, strzykawki i nakłuwacze z domowego leczenia

W domach osób z cukrzycą albo po leczeniu zastrzykami zostaje sporo igieł, strzykawek, wkłuć do glukometru i pasków testowych. Ustawa wymienia je wprost: odpady z gospodarstwa domowego powstałe przy przyjmowaniu leków w iniekcjach i przy kontroli poziomu substancji we krwi, w szczególności igły i strzykawki, przyjmuje PSZOK. Nie wrzucaj ich do pojemnika na leki w aptece, chyba że apteka wyraźnie przyjmuje także takie odpady.

Ostre końcówki pakuj do twardego, zamykanego pojemnika. Dobrze sprawdza się plastikowa butelka po płynie do płukania albo po chemii, z grubymi ściankami i nakrętką. Zakręć ją, okręć nakrętkę taśmą i napisz markerem, co jest w środku. Taka butelka jest bezpieczna dla osoby, która będzie ją przyjmować, i dla Ciebie podczas transportu.

Niektóre gminy na Śląsku i w Zagłębiu rozdają mieszkańcom specjalne pojemniki na igły albo przyjmują je w wybranych przychodniach. To lokalne rozwiązania, nie ogólny przepis, więc sprawdź w swojej gminie, czy coś takiego działa. Jeśli nie, zostaje PSZOK.

Opróżniamy mieszkanie, ale apteczka zostaje dla rodziny

Leków nie zabieramy. Nie dlatego, że to kłopot, tylko dlatego, że nie jedziemy z nimi tam, gdzie trafia reszta rzeczy z mieszkania. Przy opróżnianiu szafek każdy znaleziony lek, maść czy opakowanie igieł odkładamy do jednego kartonu i zostawiamy w umówionym miejscu, razem z dokumentami i rzeczami, które rodzina chce przejrzeć. Z takim kartonem wystarczy potem jedna wizyta w aptece albo w PSZOK.

Najczęściej dzieje się to wtedy, gdy zlecenie dotyczy domu po rodzicach. Opróżnianie mieszkań po zmarłych to dla nas praca, w której tempo ustala rodzina, a rzeczy osobiste i pamiątki przechodzą przez jej ręce. Opróżnianie mieszkania w spadku, gdy spadkobierców jest kilku, zaczynamy od ustalenia, kto decyduje o czym i co trzeba zachować. Meble, sprzęty i całą resztę wywozimy. Zadzwoń pod 573 583 195, opowiedz, jak wygląda mieszkanie, a ustalimy termin, który pasuje bliskim.

Leki po zmarłym: czego nie da się oddać ani przekazać dalej

Po śmierci bliskiej osoby w mieszkaniu zostaje często cała szafka leków, nierzadko drogich i z długą datą ważności. Pierwszy odruch to oddać je do apteki albo komuś, kto ich potrzebuje. Prawo farmaceutyczne na to nie pozwala: leki raz wydane z apteki nie podlegają zwrotowi, wyjątkiem jest wada jakościowa albo błędne wydanie. Apteka nie przyjmie ich z powrotem do sprzedaży, nawet jeśli opakowanie jest nienaruszone.

Przekazywanie leków na receptę innym osobom to zły pomysł także z innego powodu. Lek dobrano do konkretnego pacjenta, jego chorób i dawek. Komuś innemu może zaszkodzić, a w razie problemu nikt nie będzie wiedział, skąd go wziął. Jeśli ktoś z rodziny bierze ten sam lek, niech porozmawia z lekarzem, zamiast przejmować zapas po zmarłym.

Najszybciej usuń z mieszkania leki silnie działające: plastry przeciwbólowe, krople i tabletki nasenne, leki uspokajające. Gdy w domu bywają dzieci albo mieszkanie stoi puste i odwiedza je kilka osób, takie opakowania nie powinny leżeć na wierzchu ani czekać tygodniami na porządki. Spakuj je osobno i zanieś do pojemnika przy pierwszej okazji.

Termometr rtęciowy, ciśnieniomierz i inhalator z apteczki

Stary szklany termometr ze srebrnym paskiem w środku zawiera rtęć. To odpad niebezpieczny, który oddajesz do PSZOK, a nie do pojemnika na leki. Gdy się stłucze, nie zbieraj kulek rtęci odkurzaczem ani gołymi rękami. Przewietrz pokój, zgarnij kulki kartką do słoika z zakrętką, a drobinki zbierz taśmą klejącą. Słoik podpisz i odwieź do PSZOK razem z odłamkami.

Ciśnieniomierz elektroniczny, termometr na baterie, inhalator z kompresorem czy glukometr to zużyty sprzęt elektryczny. Wyjmij z nich baterie, które oddasz do pojemnika w sklepie, a samo urządzenie zawieź do PSZOK albo oddaj razem z innym sprzętem elektrycznym. Kule ortopedyczne, balkonik czy wózek inwalidzki w dobrym stanie często przydadzą się komuś innemu. Zapytaj w parafii, w ośrodku pomocy społecznej albo w lokalnej fundacji, czy przyjmują taki sprzęt.

Zostają jeszcze rzeczy, które z apteczką kojarzą się tylko z wyglądu: bandaże, gaza, plastry, opaski uciskowe, termofor, poduszka elektryczna. Nieużywane opatrunki w zamkniętych opakowaniach może przyjąć schronisko dla zwierząt albo hospicjum, zapytaj przed zawiezieniem. Zużyte trafiają do odpadów zmieszanych, a poduszka elektryczna do elektrośmieci. Żadna z tych rzeczy nie powinna lądować w pojemniku na leki.