Węgiel, szlaka i popiół w piwnicy: co z tym zrobić po latach

Mieszkanie podłączono do ciepła sieciowego jeszcze w latach dziewięćdziesiątych, piec pojechał na złom, a w piwnicy pod ścianą nadal leży pryzma węgla zbita w twardą warstwę. Obok szlaka wygarnięta z paleniska i wiadro popiołu, którego nikt nie wyniósł. Tak wygląda znaczna część piwnic w familokach Nikiszowca, Lipin czy Chorzowa Starego. Ten opał trzeba kiedyś ruszyć, choćby przy sprzedaży mieszkania, a nie da się go potraktować jak zwykłych gratów.

Skąd bierze się opał w piwnicy, w której nie ma pieca

Przez dziesięciolecia piwnica w kamienicy i familoku miała jedno główne zadanie: mieścić zapas na zimę. Skrzynia z desek, klepisko zamiast posadzki, wąskie okienko do zsypywania węgla z podwórka. Gdy budynek przechodził na ciepło z sieci albo na gaz, resztka opału zostawała, bo nikomu nie chciało się jej wynosić po schodach, a miejsca w boksie i tak nikt nie potrzebował.

Po latach ta resztka wygląda inaczej niż świeżo zsypany węgiel. Warstwa spod spodu zbija się w twardą płytę, przerośniętą pyłem i drobnym miałem. Wierzch pokrywa kurz z całej piwnicy. Do tego dochodzi to, co ktoś odstawiał obok składu: żeliwne drzwiczki, wygasłe wiadra z popiołem, deski na rozpałkę, czasem sam piec rozebrany na części.

Sprawa wraca zwykle przy trzech okazjach: sprzedaż mieszkania z przynależną piwnicą, wymiana instalacji w budynku albo pismo z administracji o uprzątnięciu pomieszczeń przed przeglądem. Wtedy okazuje się, że tego nie da się po prostu włożyć do worka na śmieci i zostawić przy kontenerze.

Węgiel, miał, szlaka i popiół: cztery różne rzeczy

Zanim cokolwiek zapakujesz, rozejrzyj się, co właściwie leży w tym kącie. Nazwy bywają używane zamiennie, a trafiają w zupełnie inne miejsca. Poniższa tabela porządkuje to, co najczęściej zastajemy w śląskich i zagłębiowskich piwnicach.

Granica między tymi frakcjami bywa rozmyta, bo w jednym kącie leży zwykle wszystko naraz, przesypane pyłem. Jeśli nie umiesz rozdzielić opału od żużla, nie kombinuj na siłę: przy przekazywaniu odpadów opisz, co to jest, i pozwól rozdzielić to punktowi odbioru albo firmie, która przyjedzie po zawartość piwnicy.

Dlaczego wynoszenie opału jest cięższe, niż wygląda

Kupka węgla wysokości kolan potrafi zwalić z nóg każdego, kto szacuje ciężar okiem. Ten sam worek, wypełniony do tej samej wysokości papierem, ubraniami albo kartonami, przeniesiesz jedną ręką. Napełniony węglem albo żużlem będzie wymagał dwóch osób i przystanku na półpiętrze. Ludzie często mylą się w tej ocenie i kończy się to rozerwanym workiem na schodach.

Stąd prosta reguła robocza: worki napełniaj najwyżej do jednej trzeciej wysokości i wiąż wysoko, zostawiając zapas folii na chwyt. Dwa razy więcej worków, dwa razy mniej problemów. Używaj wyłącznie grubych worków budowlanych, bo cienka folia na węglu pęka na pierwszym kancie. Jeśli masz stare wiadra murarskie, sprawdzają się lepiej niż cokolwiek innego, bo mają uchwyt i nie przecierają się o stopnie.

Drugi problem to pył. Węglowy kurz wchodzi wszędzie: w ubranie, w oczy, w klatkę schodową i pod drzwi sąsiadów na parterze. Maska przeciwpyłowa i okulary nie są przesadą, zwłaszcza gdy zgarniasz miał z klepiska. Rękawice powinny być grube, bo kanty żużla tną cienki materiał w kilka minut.

Czy stary węgiel z piwnicy nadaje się jeszcze do palenia

Sam węgiel po latach leżenia w suchej piwnicy nadal jest paliwem. Traci na jakości, bo wietrzeje i kruszy się na drobniejszą frakcję, ale nie zamienia się w kamień ani w odpad. Jeżeli w rodzinie albo w sąsiedztwie ktoś ogrzewa jeszcze budynek węglem, zaproponuj mu ten zapas, zanim zaczniesz cokolwiek wywozić. Zaoszczędzisz sobie noszenia, on kupi mniej opału.

Inaczej wygląda sprawa węgla, który przez lata moknął. W zawilgoconych piwnicach starych kamienic pryzma potrafi nasiąknąć od spodu, zbić się w ubitą masę i porosnąć od góry pleśnią. Taki materiał pali się gorzej, dymi i nikt nie będzie chciał wziąć go za darmo. To już zwyczajnie odpad do wywiezienia.

Szlaka i popiół nie wracają do obiegu w żadnej postaci. Dawniej podsypywano nimi ścieżki i podwórka, dziś to odpady i przepisy nie pozwalają pozbywać się ich poza wyznaczonymi miejscami. Rozsypanie żużla na działce albo w rowie przy drodze bywa traktowane jak nielegalne składowanie, a przy zabudowie z ogrodami sąsiedzi zgłaszają to szybciej, niż się wydaje.

Jak wynieść opał, nie zostawiając czarnych śladów

Największy koszt tej roboty to nie zmęczenie, tylko brud na wspólnej klatce schodowej. Ślad węglowego pyłu po stopniach i na ścianie przy poręczy zauważą wszyscy sąsiedzi, a zmyć go z lastryka nie jest łatwo. Kilka rzeczy zrobionych przed startem oszczędza godziny sprzątania później.

Po wyniesieniu ostatniego worka zamieć klatkę od góry do dołu, nawet jeśli wydaje się czysta. Pył osiada z opóźnieniem i wychodzi dopiero następnego dnia, gdy ktoś przejdzie w jasnych butach. Mokrego mycia użyj tylko przy wejściu do budynku, bo węglowy kurz rozprowadzony wodą po schodach robi znacznie większe smugi niż zmiecenie go na sucho.

• Rozłóż folię budowlaną albo stary brezent na całej trasie noszenia, od drzwi boksu po wyjście z klatki.
• Zamknij drzwi na piętra i, jeśli się da, uchyl okno w korytarzu piwnicznym, żeby pył szedł na zewnątrz.
• Wiąż worki od razu po napełnieniu, nie po skończeniu całej pryzmy: otwarty worek sypie przy każdym kroku.
• Podstaw auto albo przyczepę jak najbliżej wyjścia, najlepiej tyłem, żeby skrócić drogę z ciężarem.
• Zostaw sobie dziesięć minut na koniec na zamiecenie stopni i podestu przy śmietniku.

Kiedy oddać to ekipie i jak wygląda taki wywóz

Resztka opału w kącie to jedna sprawa, cały skład wypełniony do połowy wysokości to zupełnie inna. Przy większych ilościach dochodzi też pytanie o transport: przewożenie węgla i żużla bagażnikiem osobówki kończy się tak, że auto pachnie piwnicą przez kolejne pół roku, a resory pamiętają tę wycieczkę jeszcze dłużej.

Opróżnianie piwnic po dawnym ogrzewaniu robimy w Katowicach, Bytomiu, Świętochłowicach i w Zagłębiu według tego samego, sprawdzonego trybu pracy. Przyjeżdżamy z workami i wiadrami, zabezpieczamy trasę noszenia, ładujemy opał osobno od reszty gratów i zamiatamy pomieszczenie po skończonej robocie. Zawartość rozdzielamy przy aucie, żeby każdy strumień trafił tam, gdzie powinien. Zadzwoń pod 573 583 195 i opisz, ile mniej więcej tego zostało, a termin ustalimy zwykle na następny dzień.

Ta sama ekipa zabiera przy okazji resztę zawartości piwnicy, bo opał rzadko leży tam sam. Przy budynkach jednorodzinnych z dawną kotłownią wchodzi w grę pełne opróżnianie domów jednym kursem: skład opału, warsztat, spiżarnia i strych za jednym podejściem.

Skrzynia, przegrody i klepisko po dawnym składzie opału

Po wyniesieniu węgla zostaje konstrukcja, w której go trzymano: skrzynia z desek, przegroda oddzielająca skład od reszty piwnicy, czasem betonowy murek. Deski po latach kontaktu z opałem są przesiąknięte pyłem i nie nadają się do niczego poza wywozem. Rozbiera się je szybko, ale w bloku i kamienicy wymaga to zgody administracji, bo formalnie zmieniasz układ pomieszczenia wspólnego.

Klepisko to osobna historia. Ubita ziemia z wtopionym w nią miałem nie zrobi się biała po żadnym zamiataniu i nie ma sensu obiecywać sobie inaczej. Realny efekt to równa, zamieciona posadzka bez luźnego pyłu. Jeśli zależy Ci na czystym pomieszczeniu, planuj później wylewkę, ale najpierw sprawdź z zarządcą, czy w tej piwnicy w ogóle wolno ją robić.

Została jeszcze jedna rzecz, o której łatwo zapomnieć. Przy starych instalacjach grzewczych trafiają się rury i kotły owinięte szarą, włóknistą izolacją. Nie zdrapuj jej, nie tłucz i nie wkładaj do worka. Materiały zawierające azbest usuwa wyłącznie firma z odpowiednimi uprawnieniami, na podstawie osobnego zgłoszenia, i tego akurat nie robimy.